QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT VỀ CON NGƯỜI TRONG VĂN HỌC VIỆT NAM (QUA SÁNG TÁC CỦA MỘT SỐ NHÀ THƠ TIÊU BIỂU)

Tóm tắt

Văn học, với tư cách là một hiện tượng tinh thần thẩm mỹ và một hình thái ý thức xã hội đặc thù, luôn mang trong mình tính quan niệm, trong đó quan niệm nghệ thuật về con người giữ vị trí trung tâm. Mọi hình tượng nghệ thuật được kiến tạo trong tác phẩm văn học đều gắn liền với cách nhìn, cách cảm và cách lý giải của chủ thể sáng tạo về con người và đời sống con người; ngay cả những biểu hiện thuộc về vô thức cũng phản ánh những tầng sâu của quan niệm nghệ thuật. Thế giới nhân sinh trong văn học vì thế là không gian của sự đa dạng các ý niệm, quan điểm và cách tiếp cận về con người. Bài viết tiếp cận vấn đề quan niệm nghệ thuật về con người trong văn học Việt Nam thông qua sáng tác của một số nhà thơ tiêu biểu, nhằm làm rõ điểm nhìn nghệ thuật (point de vue) của chủ thể sáng tạo đối với con người trong những bối cảnh lịch sử và văn hóa nhất định. Qua đó, nghiên cứu bước đầu chỉ ra rằng việc khám phá quan niệm nghệ thuật về con người không chỉ giúp hiểu rõ giá trị tư tưởng và nhân văn của tác phẩm mà còn góp phần nhận diện đặc trưng phong cách và vị trí của tác giả trong tiến trình văn học dân tộc. Đây là nghiên cứu mang tính định hướng, làm cơ sở cho những khảo sát chuyên sâu hơn trong các công trình tiếp theo.