CẢM THỨC CHIẾN TRANH TRONG THƠ LƯƠNG MINH CỪ

Tóm tắt

Nhà thơ Lương Minh Cừ thuộc thế hệ thơ trẻ thời chống Mỹ, xuất hiện chặng cuối (1972 - 1975) cùng Hoàng Nhuận Cầm, Hữu Thỉnh, Nguyễn Trọng Tạo, Vương Trọng, Vũ Đình Văn, Nguyễn Trọng Định, Thái Thăng Long,… khi cuộc chiến sắp bước vào hồi kết, mức độ ác liệt gia tăng. Tập Chân trời vùng sâu xuất bản 1976 bao gồm những sáng tác nóng bỏng khói lửa chiến trường. Từng là người lính đánh giặc và làm thơ cho nên dù có sáng tác sau này đi chăng nữa (qua tập Nụ tầm xuân, Bất chợt mùa xuân, Anh đi giữa mùa hoa tam giác mạch…), cảm thức chiến tranh trong thơ Lương Minh Cừ vẫn luôn song hành với cảm thức đời thường. Chính tác giả khẳng định như thế: "Làm thơ và đánh giặc/ Sông hồ hẹn thi nhân /Nhà giáo và chiến sĩ/ Vẫn một đời nhân văn". Cả hai dòng cảm thức đều có những sáng tác hay. Trong đó dòng thứ nhứt đọng lại những câu những đoạn mà mỗi lần đọc tâm trạng lại xôn xang bởi sự ám thị, ám ảnh về một thời chiến tranh giữ nước mà tính chất bi tráng của nó, có thể nói chưa từng thấy bao giờ. Bài viết của chúng tôi hướng tới giải mã cảm thức chiến tranh trong thơ Lương Minh Cừ. Ngoài “Dẫn nhập” và “Lời kết”, nội dung bài viết gồm ba tiểu mục: “Dấn thân - nhập cuộc”, “Như là chiến tranh”, “Phía sau cuộc chiến”. Cả ba đều đặt trong mối hòa kết, tương thông với dòng thơ trẻ Việt Nam thời chống Mỹ, khi cuộc chiến khép lại suýt soát 50 năm.