THUYẾT HẬU NHÂN BẢN: TIỀM NĂNG LÝ THUYẾT VÀ KHẢ NĂNG MỞ RỘNG BIÊN ĐỘ PHÊ BÌNH CHO VĂN XUÔI VIỆT NAM ĐƯƠNG ĐẠI

POSTHUMANIST THEORY: THEORETICAL POTENTIAL AND THE EXPANSION OF CRITICAL BOUNDARIES FOR CONTEMPORARY VIETNAMESE PROSE

Tóm tắt

Nghiên cứu văn xuôi Việt Nam đương đại đang ngày càng được mở rộng với các khung lý thuyết tân tiến. Bài viết này đề xuất một cách tiếp cận văn xuôi Việt Nam từ góc nhìn Hậu nhân bản. Khởi đi từ sự khủng hoảng của chủ nghĩa nhân bản truyền thống trước các thảm họa sinh thái và sự đứt gãy căn tính, bài viết vận dụng các quan điểm của Francesca Ferrando, Rosi Braidotti và N. Katherine Hayles để làm rõ ba chiều kích: hậu duy nhân trung tâm luận, hậu nhị nguyên luận và đạo đức cộng sinh. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, việc giải mã văn xuôi Việt Nam đương đại dưới lý thuyết hậu nhân bản góp phần vượt qua những giới hạn của phê bình xã hội học hay hình thức chủ nghĩa truyền thống, từ đó mở rộng biên độ phê bình, làm nổi bật tiếng nói của các thực thể phi nhân, những chấn thương sinh thái và sự tái thiết lập chủ thể du cư trong kỷ nguyên số.

ABSTRACT

Contemporary Vietnamese literary studies are increasingly expanding through the adoption of innovative theoretical frameworks. This article proposes a Posthumanist reading of Vietnamese prose. Premised on the crisis of traditional humanism in the face of ecological catastrophes and identity ruptures, the study draws upon the perspectives of Francesca Ferrando, Rosi Braidotti, and N. Katherine Hayles to examine three critical dimensions: post-anthropocentrism, post-dualism, and symbiotic ethics. The research demonstrates that decoding contemporary Vietnamese prose via Posthumanist theory transcends the constraints of sociological criticism and conventional formalism, thereby broadening critical boundaries and foregrounding the agency of non-human entities, ecological trauma, and the reconfiguration of the nomadic subject in the digital age.

Keywords: symbiotic ethics, Posthumanism, post-anthropocentrism, non-human entities, contemporary Vietnamese prose.