Publishing ethics
CHÍNH SÁCH CÔNG KHAI VỀ ĐẠO VĂN, RÚT BÀI, XỬ LÝ XUNG ĐỘT LỢI ÍCH VÀ BẢN QUYỀN XUẤT BẢN
- Nguyên tắc chung
Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cửu Long cam kết duy trì các chuẩn mực cao nhất về liêm chính học thuật, đạo đức nghiên cứu và đạo đức xuất bản khoa học. Mọi bài viết gửi đăng phải đảm bảo tính trung thực, minh bạch, nguyên bản, không vi phạm bản quyền, không gian lận khoa học và không gây hiểu sai học thuật.
Tạp chí không chấp nhận và kiên quyết xử lý các hành vi vi phạm, bao gồm nhưng không giới hạn ở: đạo văn, tự đạo văn, gian lận dữ liệu, làm sai lệch trích dẫn, xung đột lợi ích không khai báo và vi phạm bản quyền xuất bản.
- Chính sách phát hiện và xử lý đạo văn
2.1. Khái niệm đạo văn
Đạo văn được hiểu là hành vi sử dụng một phần hoặc toàn bộ ý tưởng, dữ liệu, ngôn từ, hình ảnh, bảng biểu hoặc bất kỳ sản phẩm trí tuệ nào của người khác mà không trích dẫn đầy đủ, rõ ràng và chính xác theo chuẩn mực học thuật. Đạo văn không chỉ giới hạn ở việc sao chép nguyên văn, mà còn bao gồm các hình thức như diễn đạt lại (paraphrasing) nhưng vẫn giữ nguyên cấu trúc ý tưởng mà không ghi rõ nguồn.
2.2. Các hình thức đạo văn
- Sao chép nguyên văn toàn bộ hoặc một phần đáng kể nội dung từ các công trình khoa học đã công bố.
- Tự đạo văn (self-plagiarism), bao gồm việc tái sử dụng nội dung đã công bố trước đó của chính tác giả mà không trích dẫn hoặc không được phép của nhà xuất bản.
- Đạo ý tưởng, khi tác giả sử dụng khung lý thuyết, mô hình, giả thuyết hoặc cách tiếp cận nghiên cứu của người khác mà không ghi nhận nguồn.
- Đạo dữ liệu, bao gồm việc sử dụng dữ liệu nghiên cứu của người khác mà không được phép hoặc không trích dẫn.
2.3. Quy trình phát hiện đạo văn
Các bản thảo bài viết gửi đến Tạp chí được kiểm tra mức độ trùng lặp bằng phần mềm phát hiện đạo văn. Việc kiểm tra này nhằm phát hiện các dấu hiệu bất thường về trùng lặp nội dung.
Kết quả kiểm tra đạo văn được xem xét trong bối cảnh cụ thể của từng bản thảo, bao gồm lĩnh vực nghiên cứu, đặc thù phương pháp và các phần nội dung có tính chuẩn hóa cao (ví dụ: mô tả phương pháp, định nghĩa, khái niệm). Ban biên tập sẽ đánh giá cả định lượng và định tính để đưa ra kết luận phù hợp.
2.4. Xử lý các trường hợp vi phạm đạo văn
- Yêu cầu tác giả chỉnh sửa, bổ sung trích dẫn hoặc viết lại nội dung nếu mức độ vi phạm nhẹ và mang tính không chủ ý;
- Từ chối bản thảo nếu phát hiện đạo văn nghiêm trọng hoặc có hệ thống;
- Thông báo cho cơ quan công tác của tác giả hoặc nhà tài trợ nghiên cứu trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng, theo khuyến nghị của COPE.
Mọi quyết định xử lý đều được thực hiện trên nguyên tắc công bằng, minh bạch và có căn cứ rõ ràng, đồng thời tạo điều kiện để tác giả có cơ hội giải trình khi cần thiết.
- Chính sách đối với gian lận học thuật và dữ liệu nghiên cứu
3.1. Các hình thức gian lận học thuật
Gian lận học thuật bao gồm nhưng không giới hạn ở các hành vi:
- Bịa đặt dữ liệu (fabrication): tạo ra dữ liệu hoặc kết quả không có thật;
- Làm sai lệch dữ liệu (falsification): chỉnh sửa, loại bỏ hoặc thao túng dữ liệu nhằm đạt được kết quả mong muốn;
- Trình bày sai lệch kết quả nghiên cứu, bao gồm việc lựa chọn có chủ đích các kết quả thuận lợi và che giấu các kết quả bất lợi.
3.2. Yêu cầu về minh bạch dữ liệu
Tạp chí khuyến khích tác giả tuân thủ các nguyên tắc minh bạch dữ liệu, bao gồm việc mô tả rõ ràng phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu cũng như sẵn sàng cung cấp dữ liệu gốc khi được yêu cầu hợp lý bởi ban biên tập, biên tập viên hoặc người phản biện. Trong các lĩnh vực phù hợp, tác giả được khuyến nghị lưu trữ dữ liệu tại các kho dữ liệu mở hoặc kèm theo phụ lục dữ liệu.
3.3. Xử lý vi phạm liên quan đến dữ liệu
Nếu có nghi ngờ về gian lận dữ liệu, Ban biên tập sẽ tiến hành điều tra theo quy trình, bao gồm việc liên hệ với tác giả để yêu cầu giải trình, và tham vấn ý kiến chuyên gia độc lập khi cần thiết. Trường hợp xác định có gian lận, bản thảo sẽ bị từ chối hoặc bài báo đã công bố sẽ bị rút lại.
- Chính sách về xung đột lợi ích
4.1. Khái niệm xung đột lợi ích
Xung đột lợi ích xảy ra khi các lợi ích tài chính, nghề nghiệp hoặc cá nhân có thể ảnh hưởng hoặc bị cho là ảnh hưởng đến tính khách quan trong nghiên cứu, phản biện hoặc biên tập. Việc tồn tại xung đột lợi ích không đồng nghĩa với hành vi sai trái, nhưng việc không công bố xung đột lợi ích có thể làm suy giảm tính minh bạch và độ tin cậy của nghiên cứu.
4.2. Nghĩa vụ công bố xung đột lợi ích
Tác giả có trách nhiệm công bố đầy đủ mọi xung đột lợi ích tiềm ẩn, bao gồm nguồn tài trợ nghiên cứu, quan hệ tài chính với tổ chức liên quan hoặc các mối quan hệ cá nhân có thể ảnh hưởng đến nghiên cứu. Người phản biện và biên tập viên cũng phải từ chối tham gia xử lý bản thảo nếu tồn tại xung đột lợi ích đáng kể.
4.3. Xử lý xung đột lợi ích
Ban biên tập sẽ xem xét thông tin công bố xung đột lợi ích để quyết định các biện pháp phù hợp, nhằm bảo đảm tính khách quan của quy trình xuất bản.
Trong một số trường hợp, thông tin xung đột lợi ích sẽ được công bố kèm theo bài viết.
- Chính sách về bản quyền và quyền xuất bản
5.1. Nguyên tắc về bản quyền
Tạp chí chỉ chấp nhận các bản thảo bài báo khoa học là công trình gốc, chưa từng được công bố và không đang được xem xét xuất bản ở nơi khác. Tác giả chịu trách nhiệm bảo đảm rằng việc sử dụng tài liệu, hình ảnh, bảng biểu từ các nguồn khác đã được phép và trích dẫn hợp lệ.
5.2. Quyền và nghĩa vụ của tác giả
Tác giả giữ quyền tác giả đối với công trình của mình nhưng đồng ý cấp quyền xuất bản cho Tạp chí theo hình thức được quy định (độc quyền hoặc không độc quyền). Việc tái sử dụng nội dung đã công bố phải tuân thủ các điều khoản bản quyền và giấy phép liên quan.
5.3. Vi phạm bản quyền
Các bản thảo vi phạm bản quyền, bao gồm việc sử dụng trái phép nội dung đã được bảo hộ, sẽ bị từ chối. Nếu phát hiện vi phạm sau khi công bố, bài viết có thể bị rút lại hoặc đính chính, tùy theo mức độ.
- Chính sách rút bài và đính chính
6.1. Nguyên tắc chung
Việc rút bài (retraction) hoặc đính chính (correction) được thực hiện nhằm bảo đảm tính chính xác và toàn vẹn của hồ sơ khoa học. Đây không phải là biện pháp trừng phạt, mà là cơ chế cần thiết để sửa chữa sai sót.
6.2. Các trường hợp rút bài
Bài viết có thể bị rút lại nếu phát hiện đạo văn nghiêm trọng, gian lận dữ liệu, vi phạm đạo đức nghiên cứu hoặc sai sót nghiêm trọng làm mất giá trị khoa học của công trình.
6.3. Công bố thông tin rút bài
Thông tin rút bài sẽ được công bố công khai, minh bạch, nêu rõ lý do rút bài, phù hợp với quy định của cơ quan/tổ chức có thẩm quyền.
- Hiệu lực và cam kết
Chính sách này có hiệu lực kể từ ngày công bố và được áp dụng thống nhất đối với tất cả các bài viết gửi đăng trên Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cửu Long.
Việc gửi bài đồng nghĩa với việc tác giả đã đọc, hiểu và cam kết tuân thủ đầy đủ các quy định nêu trên.
