CÁI ÁC TRONG CẢI DỊCH NHỊ ĐỘ MAI TRUYỆN CỦA ĐẶNG XUÂN BẢNG: TRƯỜNG HỢP LƯ KỈ VÀ HOÀNG TUNG

THE REPRESENTATION OF EVIL IN DANG XUAN BANG’S ADAPTATION OF NHI DO MAI TRUYEN: THE CASE OF LU KY AND HOANG TUNG

Tóm tắt

Cải dịch Nhị độ mai truyện của Đặng Xuân Bảng là một văn bản truyện thơ Nôm ít được biết đến và hầu như chưa trở thành đối tượng của các nghiên cứu chuyên biệt. Trên cơ sở phương pháp so sánh văn bản kết hợp với phân tích diễn ngôn, bài viết khảo sát hình tượng hai nhân vật phản diện Lư Kỉ và Hoàng Tung trong tương quan với Nhị độ mai nhằm làm rõ những phương diện kế thừa và cải biến trong quá trình cải dịch. Kết quả nghiên cứu cho thấy Đặng Xuân Bảng về cơ bản vẫn bảo lưu mô hình gian thần truyền thống và kết cấu “ác giả ác báo” của văn bản nguồn, nhưng đã mở rộng miêu tả tâm lý, gia tăng tính kịch và nhấn mạnh hơn mối quan hệ giữa cái Ác với quyền lực chính trị. Đồng thời, tác phẩm kiến tạo cái Ác thông qua các diễn ngôn về quyền lực, pháp luật và lợi ích triều đình, qua đó cho thấy cơ chế hợp thức hóa các hành vi phi nghĩa. Đặc biệt, quá trình trừng phạt gian thần được đặt trong một quy trình mang tính pháp chế tương đối hoàn chỉnh, phản ánh sự gia tăng của ý thức pháp lý và tư duy về công lý trong văn học Việt Nam cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX.